Powszechnie uważa się, że kawa przy endometriozie szkodzi i jest niewskazana, ze względu na jej rzekomo prozapalne lub zakwaszające działanie. A jaka jest prawda? Co na to publikacje naukowe? W tym artykule postaram się rozprawić się z tą zagwozdką!

Kawa to jeden z najczęściej spożywanych napojów na świecie. Kawa palona to złożona mieszanina ponad 1000 bioaktywnych związków, z których niektóre mają potencjalnie działanie terapeutyczne. Związki te wykazują działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwwłóknieniowe lub przeciwnowotworowe. Kluczowe związki aktywne to kofeina, kwasy chlorogenowe oraz diterpeny, kafestol i kahweol [1]. W poprzednim artykule opisywałam rolę diety przeciwzapalnej w przebiegu endometriozy, tutaj znajdziesz wpis. Skoro kawę charakteryzują również związki o działaniu przeciwzapalnym to może spożycie kawy przy endometriozie nie wydaje się złym pomysłem?

Stopień palenia i metoda przygotowania, w tym stopień mielenia kawy i rodzaj parzenia, będą miały wpływ na skład biochemiczny finalnej filiżanki. Ponadto nasz genotyp, a nawet skład mikrobioty jelitowej ma wpływ na metabolizm kawy w naszym organizmie oraz określa biodostępność i rodzaj metabolitów pochodzących z kawy [1]. To bardzo ważne! Z tego powodu, każdy z nas w odmienny sposób, może reagować na spożycie czarnego, aromatycznego napoju. W związku z tym spożycie kawy przy endometriozie, i nie tylko,  powinno być uwzględnione indywidualnie.

Kawa a endometrioza

Kawa przy endometriozie – grafika

W jednej z większych publikacji naukowych zauważono, że spożycie około 3 filiżanek kawy dziennie zmniejsza o 10% ogólne ryzyko śmiertelności. Dodatkowo, spożycie kawy bezkofeinowej również wiązało się z niższą śmiertelnością ze wszystkich przyczyn [2]. To przemawia za korzyściami zdrowotnymi wynikającymi ze spożycia kawy.

Spożycie kawy wiąże się także ze znaczącym niższym ryzykiem raka prostaty, raka endometrium [3], czerniaka, raka jamy ustnej, białaczki i raka wątroby. Wydaje się zatem, że jej obecność w diecie sprzyja zdrowiu.

Potencjalny związek między endometriozą a spożyciem kawy/kofeiny został przeanalizowany w kilku badaniach epidemiologicznych. W metaanalizie z 2014 roku, wzięto pod uwagę 8 badań w których łącznie wzięło udział 1407 kobiet z endometriozą. Omawiana publikacja nie dostarczyła dowodów na związek między spożyciem kawy / kofeiny a ryzykiem endometriozy. Wywnioskowano, że spożycie i obecność kawy w diecie nie stanowi zagrożenia dla zdrowia [4]. Czy zatem kawa przy endometriozie to bezpieczna opcja?

Sposób żywienia w przebiegu endometriozy powinien charakteryzować się silnym potencjałem przeciwzapalnym. Kawa przy endometriozie nie tylko nie powinna zaszkodzić, ale może wspierać zdrowy styl życia. Kwas chlorogenowy jest najpowszechniejszym przeciwutleniaczem w kawie. Chociaż jest rozkładany w procesie prażenia, to powstają alternatywne przeciwutleniające związki organiczne, które wykazują działanie przeciwzapalne [5]. JEDNAK TO NIE JEST TAKIE PROSTE I ZERO JEDYNKOWE. Prawdopodobnie związki przeciwzapalne w kawie nie są jednak na tyle silne, aby przyniosły spektakularne korzyści zdrowotne.  Sugeruje się, że pozytywny wpływ kawy na zdrowie wynika z jej wpływu na zwiększenie ilości białek w organizmie, które są zaangażowane w ochronę komórek. Zwłaszcza enzymów przeciwutleniających, odtruwających i naprawczych [6]. Ujmując rzecz w prostszych słowach. Przypuszcza się, że kawa wzmaga naturalną obroną przeciwzapalną organizmu. Co też jest oczywiście super!

Z drugiej strony, istnieją przesłanki mówiące o tym, że kawa sprzyja złamaniom kości i zwiększa ryzyko osteoporozy, w szczególności u kobiet po menopauzie. Większość publikacji podkreśla jednak znaczenia wapnia w diecie. Przypuszcza się, że w sytuacji jego zmniejszonego spożycia i przy jednoczesnym spożyciu kawy, faktycznie może istnieć taka zależność. Co ciekawe, u mężczyzn obserwuje się odwrotny skutek. Spożycie kawy u płci przeciwnej może chronić przed uszkodzeniami kości.

Aktualnie brakuje badań naukowych, które dokładnie wyjaśniłby estrogenną rolę kawy przy endometriozie. Jednak sugeruje się, że kawa może wpływać na poziomy hormonów płciowych, w tym na estrogeny, ponieważ zawiera związki estrogenopodobne np. ligniany. Jednakże należy zaznaczyć, że fitoestrogeny, do których należy wspomniany związek, wykazują podwójne działanie. W sytuacji niedoborów estrogenów, korzystnie wpływają na zwiększenie ich poziomu. I na odwrót! W sytuacji podwyższonego stężenia estrogenów (jak np. w endometriozie) mogą korzystnie wpływać na jego zmniejszenie. Niestety, istnieje potrzeba przeprowadzenia większej ilości badań w kierunku estrogennego wpływu kawy na endometriozę, aby lepiej zrozumieć i poznać omawiany mechanizm oraz jej skutki [7].

No więc, pić tą kawę czy nie pić? Kawa przy endometrioze jest dozwolona czy też nie?

Zdecydowanie najlepiej jest wysłuchać własnego organizmu i sprawdzić samopoczucie w sytuacji picia i nie picia kawy. Prawdą jest że kawa zdecydowanie przynosi więcej korzyści zdrowotnych, niż skutków ubocznych. Jeżeli nie odczuwasz negatywnych objawów po wypiciu małej czarnej, a ponadto jest to przyjemna część Twojego dnia – korzystaj w rozsądnych ilościach i nie odmawiaj sobie, szczególnie wtedy, kiedy jej brak jest frustrujący i nie przynosi zamierzonych efektów!

Kawa przy endometriozie – BIBLIOGRAFIA

  1. Poole R, Kennedy OJ, Roderick P, Fallowfield JA, Hayes PC, Parkes J. Coffee consumption and health: umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. The BMJ [Internet]. 21 listopad 2017 [cytowane 12 sierpień 2020];359. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5696634/
  2. G G, A M, J G, S S, A P, Ma M-G, i in. Coffee consumption and risk of all-cause, cardiovascular, and cancer mortality in smokers and non-smokers: a dose-response meta-analysis [Internet]. T. 31, European journal of epidemiology. Eur J Epidemiol; 2016 [cytowane 12 sierpień 2020]. Dostępne na: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27699514/
  3. Zhou Q, Luo M-L, Li H, Li M, Zhou J-G. Coffee consumption and risk of endometrial cancer: a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Sci Rep. 25 sierpień 2015;5:13410.
  4. F C, F B, S C, F P, E R, P V, i in. Coffee and caffeine intake and risk of endometriosis: a meta-analysis [Internet]. T. 53, European journal of nutrition. Eur J Nutr; 2014 [cytowane 12 sierpień 2020]. Dostępne na: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24481690/
  5. Kamiyama M, Moon J-K, Jang HW, Shibamoto T. Role of degradation products of chlorogenic acid in the antioxidant activity of roasted coffee. J Agric Food Chem. 25 luty 2015;63(7):1996–2005.